Hava Tahminleri Küfür Müdür?
Bismillah, elhamdulillah, vesselatu vesselamu ala Rasulillah.
Meteroloji ile ilgilenen kişi ve kurumlardan yapılan "Yarın şiddetli yağış bekleniyor", "Havanın güneşli olması planlanıyor.", "Karla karışık tipi olacağı tahmin ediliyor." minvalinde söylemlerin küfür olup olmadığı aklınızı kurcalamış olabilir. Bu kimselerin yaptıkları ameller kahinler ve müneccimler ile bir midir, yoksa farklı mıdır?
Bu konuya başlamadan önce şunu bilmemiz gerekir; İslam dinine göre gaybın bilgisi elinde olan yegane kimse Allah'tır. Nitekim buyurulmuştur:
"Gaybın anahtarı yalnızca O'nun yanındadır. O'ndan başka hiç kimse onları bilemez. Karada ve denizde olan her şeyi bilir. Bir yaprak düşse mutlaka onu bilir. Yerin karanlığında tek bir dane, canlı ve cansız yoktur ki apaçık bir kitapta olmasın." (Enam, 59) Gayb, kişinin kendisine mutalli olmadığı şeydir. Bu ister gelecekte olan ve henüz olmamış bir şey olsun, isterse de şimdiki zaman veya geçmişte olmasına rağmen kişinin görmediği, duymadığı bir şey olsun. Mesela yarın ne olacağı bilgisi, insanlara kapalı olan gaybi bir bilgidir. Yine dünyanın öbür ucunda iki insan arasında yaşanan herhangi bir olay, o olayı yaşayanlara gayb olmasa bile bizlere gaybtır. Melekler, cinler, cennet, cehennem gaybi meselelerdir ve bizler bunların bilgilerini ancak vahiy vasıtası ile bilebiliyoruz. Bu bağlamda elbette ister gelecekteki bir haber ile alakalı olarak, ister de şimdiki veya geçmişteki zamanla alakalı olmasına rağmen kendisinin haberdar olmadığı bir bilgiyi bildiğini iddia eden bir kimse kafir olur. Zira Allah'ın bilmesi, görmesi ve duyması konusunda onun ortağı olduğunu iddia etmiş olur.
Nebi (Aleyhisselam) şöyle buyurdu: "Kim, çalıntı veya yitik bir malın yerini haber veren kimseye (arrâfa) gidip ondan bir şey sorar, söylediğini de tasdik ederse, o kişinin kırk gün hiçbir namazı kabul olunmaz." (Müslim, Selâm 125. Ayrıca bk. Ahmed İbni Hanbel, Müsned, II, 429, IV, 68, V, 380)
Peki meteorlogların yaptıkları tahminler ile kahinlerin verdikleri bilgiler aynı kabilden midir? Bu soruya cevap verebilmemiz, meteorologların bu söylemlerde bulunurken neye dayandıklarını bilmekten, yani vakayı anlamaktan geçer.
1) Birincisi meteoroglar asla kesin bir bilgi vermezler, her zaman tahmin yürütürler. Bunu, yaptıkları hava tahminlerinin sonuna "planlanıyor", "tahmin ediliyor" gibi kesin bilgiyi nefyedici ifadeler eklemelerinden, hatta direk bu tahminleri "hava tahminleri" adı altında yapmalarından rahatlıkla anlayabiliriz. Tahmin yapmak ise küfür değildir. Tahmin, eldeki somut veriler ışığında geleceğe dair kesin olmayan bazı çıkarımlarda bulunmaktır. Örneğin yağmurlu havada sokağa yalın ayak çıkan bir çocuğun, daha önce bu şekilde sokağa çıkan çocukların hasta olduğunu görmemiz tecrübesi ile hasta olacağını tahmin etmemiz gibi. Bu kabilden bir şeye ise aklı yerinde kimse küfür demez.
2) Meteorogların çalışma prensipleri, tabiatta meydana gelen olayları, bazı araçları kullanarak tespit etme ve eldeki bu somut bilgiler tahlil ederek sonuca ulaşmaktan ibarettir. Örnek vermek gerekirse; Ahmet ve Mehmet iki kardeştir. Mehmet Van'da, Ahmet ise Bursa'da yaşar. Ahmet kardeşini arar ve sohbetler esnasında Mehmet ona Van'da yağmur ve şiddetli rüzgar olduğundan haber verir. Ahmet, kardeşi Mehmet'ten rüzgarın hangi yöne doğru estiğini anlayabilmesi için çatıya siyah bayrak dikmesini ister. Dikilen bayrak, rüzgarın vesilesi ile kuzey batı yönünü gösterir. Yine Ahmet, yağışın şiddetini sorar. Mehmet ise yağışın çok yoğun olduğundan haber verir. Yine Ahmet, bazı araçlar vesilesi ile kardeşinden rüzgarın hızını hesaplamasını ister. Rüzgarın 100 km hıza ulaştığı tespit edilir. Buraya kadar yapılan işlemler arasında küfrü gerektiren hiç bir unsur yoktur. Burada tabiatta gerçekleşen olayları, araçlar vasıtası ile sıfatlandırma söz konusudur. Aldığı bu bilgilere göre Ahmet, 100 km hız ile kuzey batı yönüne- yani kendisine doğru- esen yoğun yağmurlu bu rüzgarın, Van ile Bursa arasındaki 1300 km'lik mesafenin de dikkate alınarak 13 saatte Bursa'ya ulaşacağı tahminini yapar. Bu planlanandır ve 100 km ile giden bir cismin 13 saatte 1300 km sonraki hedefe ulaşması, -Allah'ın dilemesi müstesna- gerçekleşmesi olağan bir durumdur. İşte bu örnekten de anlayacağınız üzere, meteorologlar kullandıkları çeşitli araçlar ile somut verileri işleyerek tahmin yapmak dışında bir şey yapmıyorlar. Elbette ki biz, burada örnek ile daha rahat anlaşılabilmesi için kullandıkları araçları ve çalışma prensiplerini basitleştirerek anlattık. Ayrıca biz meseleyi itikadi açıdan değerlendirdik, fıkhi açıdan değil ve bu bağlamda bu işin sadece küfür olmadığını belirttik.
Ve ahiru da'vana enilhamdulillahi rabbil alemin...